Luật chơi, cách chơi board game Ma sói cơ bản

Lần đầu làm quản trò Ma Sói, có ba câu bạn cần trả lời được trước khi chia bài: mấy người thì chia mấy Sói, đêm gọi ai trước ai sau, và bỏ phiếu hoà thì xử sao. Bài này trả lời cả ba theo luật gốc của hãng, kèm câu dẫn cho từng bước, để bạn cầm bảng chia vai và lời dẫn mở ván ngay tối nay.

Ma Sói là game ẩn vai. Mỗi người nhận một lá vai úp; phe Dân làng tìm và loại Sói, phe Sói ăn dần Dân làng. Ván chơi xoay vòng đêm và ngày: ban đêm Sói chọn nạn nhân, ban ngày cả làng tranh luận rồi bỏ phiếu loại người bị nghi. Quản trò điều hành ván, không đứng về phe nào.

Hướng dẫn dưới đây theo The Werewolves of Miller's Hollow bản cơ bản, rulebook ©2023 (Zygomatic/Asmodee): 24 lá, 8–18 người, từ 10 tuổi. Ma Sói có nhiều bộ khác nhau như Ultimate Werewolf hay Ma Sói Hành Quyết; vai và luật của bộ này không áp nguyên sang bộ khác.

1. Chuẩn bị và chia vai theo số người

Chọn một người nắm luật làm quản trò. Ở vài ván đầu, đây phải là người hiểu hết luật, vì cả ván dựa vào nhịp dẫn của họ. Quản trò xáo các lá vai đã chọn, chia úp mỗi người một lá. Ai cũng xem lá của mình thật kín rồi đặt úp trước mặt. Lá giữ úp như vậy tới khi người đó bị loại.

Để học, hãng khuyên chỉ dùng Sói, Tiên tri và Dân thường theo bảng dưới, bỏ hết các vai đặc biệt. Chơi một hai ván như vậy rồi mới thêm dần vai khác.

Số người nhận vai	Sói	Tiên tri	Dân thường
8–11	2	1	5–8 (số người còn lại)
12–17	3	1	8–13 (số người còn lại)
18	4	1	13

Bảng đếm những người cầm lá vai. Quản trò dẫn ván và không nhận lá, nên 9 người ngồi quanh bàn mà một người làm quản trò thì tra dòng 8 người: 2 Sói, 1 Tiên tri, 5 Dân thường. Luật không có bảng cho dưới 8 người; với nhóm rất nhỏ, hãng chỉ ghi quản trò có thể kiêm người chơi.

2. Lời dẫn của quản trò: đêm đầu, mỗi đêm và ban ngày

Hãng đưa sẵn một câu dẫn cho mỗi bước và nói rõ đó chỉ là câu mẫu. Lúc đầu cứ đọc theo cho chắc thứ tự; quen rồi bạn thêm giọng của mình để không khí rùng rợn hơn. Chỉ gọi những vai có trong ván.

Mở đêm

“Đêm xuống, cả làng đã ngủ, mọi người nhắm mắt.”

Chỉ ở đêm đầu, nếu ván có các vai này

1. Ăn trộm: “Ăn trộm thức dậy.” Người cầm lá Ăn trộm lặng lẽ xem hai lá úp giữa bàn và có thể đổi lá của mình. “Ăn trộm đi ngủ.”
2. Cupid: “Cupid thức dậy.” Cupid chỉ hai người sẽ yêu nhau, có thể chọn chính mình. Quản trò đi quanh bàn, chạm nhẹ vai hai người đó; họ vẫn nhắm mắt. “Cupid đi ngủ.”
3. Cặp tình nhân: “Hai người yêu nhau thức dậy, nhận ra nhau rồi ngủ tiếp.” Hai người chỉ nhìn nhau, không cho nhau xem lá vai, nên không biết người kia là phe nào.

Mỗi đêm

1. Tiên tri: “Tiên tri thức dậy, chọn một người muốn biết vai thật.” Quản trò lặng lẽ đưa lá của người đó cho Tiên tri xem. “Tiên tri đi ngủ.”
2. Sói: “Sói thức dậy, nhận ra nhau và chọn nạn nhân.” Chỉ Sói mở mắt, ra hiệu với nhau không thành tiếng. Lúc này Cô bé được hé mắt nhìn trộm. “Sói no nê rồi, đi ngủ lại.”
3. Phù thủy: “Phù thủy thức dậy. Đây là nạn nhân của Sói. Bạn có muốn dùng bình cứu hay bình độc không?” Quản trò chỉ nạn nhân. Phù thủy giơ ngón cái lên để cứu; dù cứu hay không, sau đó vẫn được giơ ngón cái xuống rồi chỉ một người để đầu độc.

Ban ngày

1. Trời sáng: “Trời sáng, mọi người mở mắt… trừ người đã bị giết đêm qua.” Quản trò chỉ nạn nhân. Người đó lật lá và từ giờ không được nói chuyện với bàn nữa. Nếu nạn nhân là Thợ săn, Thợ săn bắn ngay một người. Nếu là một trong hai người yêu nhau, người kia chết theo và cũng lật lá.
2. Tranh luận: quản trò giữ nhịp cho cả làng bàn bạc. Ai cũng được tự nhận là bất kỳ vai nào; nói thật hay đánh lạc hướng đều hợp luật.
3. Bỏ phiếu: theo hiệu lệnh, mọi người cùng lúc chỉ tay vào người muốn loại. Phiếu của Trưởng làng tính là 2. Ai bị chỉ nhiều nhất bị loại và lật lá. Nếu hoà: có Trưởng làng thì Trưởng làng quyết; không có Trưởng làng thì không ai bị loại.
4. Đêm xuống: “Đêm xuống, những người còn sống đi ngủ.” Người đã bị loại phải giữ im lặng, kể cả khi đã biết ai là Sói. Quay lại bước Tiên tri.

Ván chơi bằng bộ học chỉ có Sói, Tiên tri và Dân thường thì bỏ phần đêm đầu và bước Phù thủy: mỗi đêm chỉ gọi Tiên tri rồi tới Sói.

Mấy mẹo hãng dặn riêng quản trò

• Gọi bằng tên vai, đừng lỡ miệng “anh ấy”, “cô ấy”. Ví dụ lỡ lời hãng đưa ra: “Phù thủy đã dùng bình của anh… à, của cô ấy”.
• Khi gọi vai ban đêm, đừng quay mặt hay hướng giọng về chỗ người đó ngồi.
• Lúc Tiên tri soi, giả vờ lật lá của mọi người để không ai đoán được Tiên tri vừa xem ai.
• Khi chạm vai cặp tình nhân, đi quanh cả bàn chứ không chỉ đi tới hai người đó.
• Có Cô bé trong ván thì nhắc mọi người không cúi đầu hay lấy tay che mắt ban đêm.
• Sói không thống nhất được nạn nhân thì đêm đó không ai bị Sói ăn.

3. Các vai trong bản cơ bản làm gì?

Bản 2023 có 24 lá: 4 Sói, 13 Dân thường và mỗi vai sau một lá.

• Dân thường: không có năng lực ban đêm; ban ngày suy luận và bỏ phiếu tìm Sói.
• Sói: mỗi đêm cùng nhau chọn một nạn nhân, ban ngày giả làm dân. Sói không được ăn Sói.
• Tiên tri (Seer): mỗi đêm xem vai thật của một người. Cái khó là dùng thông tin đó giúp làng mà không để Sói phát hiện mình.
• Thợ săn (Hunter): khi bị Sói ăn hoặc bị làng bỏ phiếu loại, bắn ngay một người khác. Thợ săn không có lượt bắn mỗi đêm.
• Phù thủy (Witch): có một bình cứu, dùng cho người vừa bị Sói tấn công, và một bình độc để loại một người. Mỗi bình chỉ dùng một lần cả ván, được dùng cả hai bình trong cùng một đêm, và được dùng cho chính mình.
• Cupid: đêm đầu chọn hai người yêu nhau, có thể chọn chính mình; sau đó chơi như Dân thường. Một người chết thì người kia chết theo. Người yêu không được bỏ phiếu loại người yêu, kể cả để đánh lừa.
• Cô bé (Little Girl): được hé mắt khi Sói đang thức, nhưng không được mở to mắt giả làm Sói. Bị Sói bắt quả tang thì Cô bé chết thay nạn nhân đêm đó. Cô bé không có lượt gọi riêng.
• Trưởng làng (Sheriff): chức danh được bầu thêm, người được bầu vẫn giữ vai bí mật của mình. Quản trò chọn lúc bầu, đầu ván hoặc muộn hơn; ai cũng được ứng cử trừ quản trò, được bầu thì không được từ chối. Phiếu tính 2 và quyết định khi hoà. Bị loại thì chỉ định người kế nhiệm.
• Ăn trộm (Thief): ván có Ăn trộm thì thêm 2 lá Dân thường vào bộ trước khi chia; 2 lá thừa úp giữa bàn. Đêm đầu, Ăn trộm được đổi lá của mình lấy một lá thừa; nếu cả hai lá thừa đều là Sói thì bắt buộc đổi. Đổi xong thì giữ vai mới tới hết ván.

Những vai như Sói trắng, Thổi sáo hay Bảo vệ không nằm trong 24 lá này mà đến từ bộ mở rộng hoặc bộ khác. Cùng một tên tiếng Việt nhưng khác hộp có thể khác cách xử lý, nên tra đúng lá và tờ luật của hộp đang chơi.

4. Khi nào ván Ma Sói kết thúc?

• Dân làng thắng khi đã loại hết Sói và còn ít nhất một người phe Dân sống.
• Sói thắng khi người Dân cuối cùng chết và còn ít nhất một Sói sống.
• Người đã bị loại vẫn thắng nếu phe của mình thắng.
• Nếu cặp tình nhân gồm một Sói và một Dân, hai người có mục tiêu riêng: loại hết mọi người khác. Chỉ còn hai người họ sống thì họ thắng.

Có một kết cục ít ai gặp: Thợ săn là tình nhân, người yêu chết thì Thợ săn chết theo nhưng vẫn được bắn. Phát bắn đó có thể khiến không còn ai sống, và khi ấy không phe nào thắng.

Quy ước “Sói bằng số Dân là Sói thắng” mà nhiều nhóm hay dùng không có trong luật bản này. Nếu muốn dùng, quản trò nói rõ trước khi chia bài, đừng đổi giữa ván.

5. Lỗi người dẫn ván hay mắc

• Cho nhiều vai đặc biệt vào ván đầu. Quản trò phải dừng giải thích giữa chừng. Ván đầu chỉ cần Sói, Tiên tri, Dân thường.
• Gọi Phù thủy trước Sói. Phù thủy chưa biết nạn nhân thì không quyết định được có cứu hay không. Thứ tự là Tiên tri, Sói, rồi Phù thủy.
• Cho Phù thủy dùng một bình hai lần. Mỗi bình một lần cả ván.
• Tính quản trò vào số người khi tra bảng. Chia dư một Dân hoặc sai số Sói.
• Gọi Thợ săn dậy bắn mỗi đêm. Thợ săn chỉ bắn lúc chết vì Sói ăn hoặc vì bị bỏ phiếu.
• Để người đã chết tiếp tục góp ý. Người bị loại không được giao tiếp tới hết ván.
• Đem luật của bộ khác vào hộp này. Vai và luật của Ultimate Werewolf hay Ma Sói Hành Quyết không áp nguyên sang The Werewolves of Miller's Hollow.

6. Câu hỏi thường gặp về luật chơi Ma Sói

Ma Sói chơi bao nhiêu người?

Bản cơ bản ghi 8–18 người. Luật không có bảng chia vai cho dưới 8 người; nhóm ít người muốn chơi bằng hộp này thì cách chia vai là do nhóm tự đặt, nên thống nhất trước ván.

Chia mấy Sói?

8–11 người nhận vai: 2 Sói. 12–17 người: 3 Sói. 18 người: 4 Sói. Mỗi ván có 1 Tiên tri, còn lại là Dân thường.

Phù thủy có cứu chính mình được không?

Được. Bản luật 2023 cho Phù thủy dùng bình nào cũng được lên chính mình, và dùng cả hai bình trong cùng một đêm. Mỗi bình vẫn chỉ một lần cả ván.

Thợ săn chết vì bình độc có được bắn không?

Luật chỉ nói Thợ săn được bắn khi bị Sói ăn, bị làng bỏ phiếu loại, hoặc chết theo người yêu. Trường hợp chết vì bình độc của Phù thủy không được nhắc tới, nên cả bàn cần thống nhất trước ván và hiểu đó là luật nhà.

Bỏ phiếu hoà thì sao?

Có Trưởng làng thì Trưởng làng quyết định. Không có Trưởng làng thì không ai bị loại trong ngày đó.

Sói không chọn được nạn nhân thì sao?

Đêm đó không ai bị Sói ăn.

Người đã chết có được nói không?

Không. Người bị loại lật lá và không được giao tiếp với người chơi khác tới hết ván, nhưng vẫn tính thắng nếu phe mình thắng.

Cặp tình nhân có biết người kia là phe nào không?

Không. Hai người chỉ mở mắt nhận ra nhau, không cho nhau xem lá vai.

Hai chi tiết nhỏ trong sách luật ít người để ý. Bộ The Werewolves of Miller's Hollow từng đoạt hai giải tại Festival quốc tế trò chơi Cannes 2002, trong đó có Grand Prix du Public do người chơi bình chọn; sách luật cũng in dòng đề cử Spiel des Jahres 2003. Còn trong lời dẫn truyện ở trang đầu, hai tác giả giải thích dân làng hoá Sói là vì một hiện tượng bí ẩn, “có thể do hiệu ứng nhà kính”.

Nguồn tra luật: rulebook The Werewolves of Miller's Hollow ©2023 (Zygomatic/Asmodee).